Chiếc khăn Piêu của người Thái và những nét văn hoá phía sau

Chiếc khăn Piêu

Khi nhắc đến trang phục của dân tộc Thái, chúng ta không thể không nhắc đến chiếc khăn Piêu. Sau ngôn ngữ, trang phục là đặc điểm riêng để nhận biết mỗi dân tộc, mỗi vùng miền. Trên đất nước Việt Nam có 54 anh em dân tộc. Có những dân tộc vốn đã sinh ra và phát triển trên đất nước Việt Nam. Có những dân tộc di cư đến từ vùng đất khác. Nhưng cho dù như vậy, 54 dân tộc Việt Nam luôn coi nhau như anh em một nhà.

Chiếc khăn Piêu là gì?

Chiếc khăn Piêu là một phần không thể thiếu trong trang phục của các cô gái Thái ở tỉnh Điện Biên. Mỗi cô gái dân tộc Thái phải mất 3 tháng dệt vải, thêu thùa…để có thể may được khăn Piêu đẹp nhất. Mỗi chiếc khăn Piêu đều gây ấn tượng bởi những màu sắc sặc sỡ cùng đường nét tinh xảo. Khăn Piêu không chỉ là một nét đặc trưng trong trang phục của người Thái mà còn mang nhiều ý nghĩa tâm linh sâu sắc như: Trừ tà, bảo vệ linh hồn của người đội khăn… Bên cạnh đó khăn Piêu còn là tiêu chí đánh giá phẩm hạnh và sự khéo léo của người phụ nữ Thái, biểu tượng của tình yêu đôi lứa.

Chiếc khăn Piêu
Chiếc khăn Piêu của cô gái Thái

Dệt khăn Piêu là bài học vỡ lòng của các cô gái Thái từ lúc còn bé đến lúc trưởng thành. Các cô gái Thái luôn được mẹ dạy cho cách may vá, thêu thùa để đôi bàn tay có thể trở nên khéo léo và may ra những đường nét tinh xảo. Cho đến năm 15, 16 tuổi, các cô gái đã thành thạo trong việc may vá, dệt vải thành khăn. Chiếc khăn thêu là lễ vật không thể thiếu khi các cô gái Thái gả đến nhà chồng. Khăn Piêu là tiêu chuẩn để đánh giá phẩm hạnh của một người phụ nữ trong dân tộc Thái. Qua những chiếc khăn Piêu, nhà chồng sẽ biết được nàng dâu có phải là người tài hoa, siêng năng, chịu khó hay không?

Quá trình dệt may chiếc khăn Piêu.

Khăn Piêu được cắt từ một khổ vải trắng, được dệt từ sợi bông, sợi nhỏ, đều, mịn màng. Sau đó mảnh vải sẽ được đem đi nhuộm chàm để vải ngả màu tím than. Để chiếc khăn trở nên bền màu hơn, người Thái sẽ nhúng khăn qua nước hoa ban hoặc nước củ nâu. Công đoạn này được gọi là láng. Mỗi chiếc khăn thường có kích thước dài 150cm, rộng 30cm đến 40cm.

Hoa văn trên khăn Piêu người Thái chủ yếu tập trung vào hai bên đầu khăn. Chỉ dùng để thêu hoa văn là chỉ được làm từ sợi tằm và đã được nhuộm nhiều màu khác nhau như xanh, đỏ, tím, vàng…

Một chiếc khăn Piêu có đẹp hay không đều phụ thuộc rất lớn vào tay nghề của người thuê. Nguyên tắc để thêu chiếc khăn Piêu gọi là xéo. Tức là luồn sợi chỉ đan vào nền vải đen. Khi thêu, họa tiết được dệt chủ đạo ở giữa đồ án và thêu dần ra bên ngoài. Hoa văn trên khăn Piêu tuy nhiều nhưng không gây rối mắt. Vì các đường kim mũi chỉ đều đi theo một nguyên tắc nhất định đó là nguyên tắc đối xứng. Họa tiết sẽ được thêu bên mặt trái khăn. Sau khi hoàn thành khăn sẽ được lật ngược ra mặt phải. Hoa văn bên mặt trái sẽ có màu nhạt hơn. 

Ý nghĩa của chiếc khăn Piêu.

Trên chiếc khăn Piêu thường sẽ có 3 loại hoa văn chính đó là Tà Leo, Cút Piêu và Sai Peng. Hoa văn Tà Leo tượng trưng cho vật đuổi tà ma, bảo vệ linh hồn của những người đội khăn. Cút Piêu tượng trưng cho vật phẩm của người bề trên. Sài peng là hoa văn biểu tượng cho tình yêu đôi lứa. 

Chiếc khăn Piêu
Ý nghĩa của chiếc khăn Piêu.

Khăn Piêu biểu tượng của tình yêu đôi lứa.

Không biết từ khi nào, khăn Piêu đã trở thành tín vật định tình của các cô gái Thái đối với người yêu. Những chiếc khăn Piêu đẹp nhất sẽ được các cô gái mang đến tặng cho chàng trai mà mình quý mến. Trong các dịp lễ hội của người Thái, khi cô gái tung còn, chàng trai không bắt được sẽ phải đền một hoặc hai đôi vòng bạc cho cô gái. Còn khi chàng trai tung còn, cô gái không bắt được thì sẽ đền cho chàng trai chiếc khăn Piêu. Cũng chính từ đó, chiếc khăn đã trở thành cái cớ để đôi lứa hẹn ước và yêu nhau. Nếu cô gái không thích chàng trai có thể đem vật khác đến đổi.

Khăn Piêu đối với người đã khuất.

Không chỉ gắn liền với đời sống sinh hoạt, đám cưới hay lễ hội, chiếc khăn Piêu còn là một vật không thể thiếu trong tang lễ đưa tiễn người đã mất. Khi người trong gia đình mất đi, phải chôn chiếc khăn Piêu cong dùng để làm vật mang theo.Tất cả con cháu trong nhà đều phải đội khăn Piêu khi tang lễ diễn ra. Ngụ ý của điều này là đưa đường, chỉ lối cho người đã khuất ở trên thiên đàng.

Khăn Piêu, không chỉ mang lại nét đặc trưng riêng cho trang phục dân tộc. Mà đây còn là vật đóng vị trí rất quan trọng trong đời sống văn hóa dân tộc. Trong lối sống sinh hoạt cũng như đời sống tâm linh. Khăn Piêu không chỉ đơn giản là một món đồ trang sức của người phụ nữ mà đó còn là biểu tượng của tinh thần, của nền văn hóa dân tộc Thái. Khi khách du lịch ghé thăm, khăn Piêu còn là vật kỷ niệm đối với những du khách đặt chân đến vùng đất Điện Biên – Tây Bắc.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *